در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
بازه آماری
1403
منبع رسمی
مرکز آمار ایران
بررسی بودجه خانوار در ایران نشان‌دهنده تغییرات عمیق در ساختار مالی و الگوی مصرفی خانواده‌ها طی نیم قرن گذشته است. آمارهای رسمی منتشرشده توسط مرکز آمار ایران، روند تحول متوسط هزینه غیر خوراکی خانوار در مناطق شهری کشور را از سال ۱۳۵۳ تا سال ۱۴۰۳ به ثبت رسانده‌اند. این سری زمانی طولانی‌مدت، تصویری جامع از دگرگونی مخارج مسکن، بهداشت، آموزش، حمل‌ونقل، پوشاک و خدمات تفریحی ارائه می‌دهد.
طبق این داده‌ها، متوسط هزینه سالانه غیرخوراکی برای یک خانوار در سال ۱۳۵۳ برابر با ۵۹.۶۵۱ هزار ریال بوده است. این شاخص در پایان دوره مورد بررسی یعنی در سال ۱۴۰۳ به رقم ۹۰۰,۷۷۵ هزار ریال رسیده است که نشان‌دهنده رشدی فوق‌العاده چشمگیر و پیوسته در ارقام اسمی مخارج سبد غیرخوراکی خانوارهاست.
در دهه ۱۳۵۰، مخارج غیرخوراکی با شیبی ملایم افزایش یافت و از ۵۹.۶۵۱ هزار ریال در سال ۱۳۵۳ به ۱۰۸.۸۸۸ هزار ریال در سال ۱۳۵۷ و سپس ۱۵۵.۴۶۳ هزار ریال در سال ۱۳۵۸ رسید. با شروع دهه ۱۳۶۰، هزینه‌ها به سیر صعودی خود ادامه دادند، به‌طوری‌که این رقم در سال ۱۳۶۱ معادل ۲۳۳.۵۳۶ هزار ریال و در پایان این دهه در سال ۱۳۶۹ به ۸۳۵.۱۷۸ هزار ریال بالغ گردید.
ورود به دهه ۱۳۷۰ با عبور متوسط هزینه غیرخوراکی از مرز یک میلیون ریال همراه بود؛ این شاخص در سال ۱۳۷۰ برابر با ۱,۰۴۲.۷۱۳ هزار ریال ثبت شد. در طول این دهه، سرعت رشد هزینه‌ها افزایش یافت تا جایی که در سال ۱۳۷۹ رقم مخارج به ۹,۰۴۰.۰۱۵ هزار ریال رسید. با شروع دهه ۱۳۸۰، این شاخص در سال ۱۳۸۰ عدد ۱۰,۱۶۲.۵۹۸ هزار ریال را ثبت کرد و در سال ۱۳۸۹ به ۴۲,۳۳۹.۸۵۶ هزار ریال افزایش یافت. برای بررسی و مقایسه این شاخص‌ها با سایر بخش‌های اقتصادی، دسترسی به پایگاه‌های تخصصی آمار ابزار مناسبی برای ارزیابی جامع ارقام رسمی کشور فراهم می‌کند.
دهه ۱۳۹۰ نقطه عطفی در شتاب‌گیری ارقام اسمی هزینه غیرخوراکی خانوارها بود. در ابتدای این دهه یعنی سال ۱۳۹۰، متوسط هزینه غیرخوراکی معادل ۵۱,۰۳۳.۰۵۴ هزار ریال بود که تا سال ۱۳۹۵ به ۹۷,۱۳۸ هزار ریال و در سال ۱۳۹۹ به ۲۰۴,۲۳۷ هزار ریال رسید. این روند صعودی در سال‌های نخست دهه ۱۴۰۰ نیز با شدت بیشتری تداوم یافت؛ به‌طوری‌که متوسط هزینه در سال ۱۴۰۰ به ۳۱۲,۰۸۵ هزار ریال، در سال ۱۴۰۱ به ۴۶۰,۰۶۸ هزار ریال، در سال ۱۴۰۲ به ۶۶۸,۸۹۶ هزار ریال و در نهایت در سال ۱۴۰۳ به ۹۰۰,۷۷۵ هزار ریال رسید. مجموعه داده‌های دقیق مرتبط با وضعیت معیشت و دخل‌وخرج خانوار در بخش‌های مختلف در پایگاه آمارفکت به‌طور پیوسته تدوین و منتشر می‌شود.
بررسی داده‌های سری زمانی ۵۰ ساله نشان می‌دهد که متوسط هزینه غیر خوراکی خانوار دستخوش تغییرات مقداری بسیار چشمگیری شده است. اقلام تشکیل‌دهنده این سبد هزینه‌ای که عمدتاً شامل مسکن، سوخت، بهداشت و درمان، حمل‌ونقل و آموزش هستند، بخش عمده‌ای از بودجه سالانه خانوارها را به خود اختصاص داده‌اند. آهنگ رشد این هزینه‌ها در سال‌های اخیر سرعت بسیار بیشتری نسبت به دهه‌های پیشین به خود گرفته است، به‌طوری‌که میزان هزینه ثبت‌شده در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۳۹۰ بیش از ۱۷ برابر و در مقایسه با سال ۱۳۸۰ نزدیک به ۸۸ برابر شده است.
آمارهای مشابه در همین حوزه
