ضریب جینی کل کشور (دهک وزنی)

شاخص ضریب جینی کل کشور (دهک وزنی) طی یک دوره چهار دهه‌ای از سال ۱۳۶۳ تا ۱۴۰۳، تصویری از وضعیت توزیع درآمد و نابرابری اقتصادی در سطح ملی ارائه می‌دهد. این داده‌ها تحولات ساختار هزینه‌ای و درآمدی خانوارهای کل ایران را در بازه‌های زمانی مختلف و متناسب با شرایط اقتصادی هر دوره منعکس می‌کنند.

بر اساس ارقام ثبت‌شده، مقدار این شاخص در سال ۱۳۶۳ برابر با ۰.۴۲۹۱ بوده و بالاترین رقم در کل دوره به سال ۱۳۷۰ با مقدار ۰.۴۳۸۳۲ مربوط است، در حالی که کمترین رقم در سال ۱۳۹۲ با ثبت عدد ۰.۳۶۴۹۶ ثبت شده است.

بررسی نوسانات ضریب جینی از دهه شصت تا پایان دهه هشتاد

در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، شاخص ضریب جینی عمدتاً در کانال ۰.۴۱ تا ۰.۴۳ در نوسان بود. در سال ۱۳۶۵ عدد ۰.۴۲۱۹۸ ثبت شد و پس از افت اندک به ۰.۴۱۹۸۳ در سال ۱۳۷۴، در اواخر این دهه مجدداً به رقم ۰.۴۳۲۲ در سال ۱۳۷۹ افزایش یافت.

در دهه ۱۳۸۰ نیز پس از حفظ سطوح بالاتر از ۰.۴۲ تا سال ۱۳۸۶ با ثبت مقدار ۰.۴۳۳۷، از سال ۱۳۸۷ روندی کاهشی شکل گرفت و عدد شاخص با ثبت ۰.۴۱۲۲ در این سال به ۰.۴۰۹۹ در پایان دهه یعنی سال ۱۳۸۹ رسید که نشان‌دهنده تغییر جهت توزیع نسبت به نیمه اول دهه بود.

روند تحولات دهه نود و ورود به دهه جدید

آغاز دهه ۱۳۹۰ با کاهش شدید شاخص همراه بود؛ به‌طوری‌که مقدار این نسبت در سال ۱۳۹۰ به ۰.۳۷۰۰۱ و در سال ۱۳۹۱ به ۰.۳۶۵۸۷ رسید. بر اساس این داده‌ها، کف تاریخی این سری زمانی در سال ۱۳۹۲ با مقدار ۰.۳۶۴۹۶ ثبت گردید.

پس از رسیدن به کمترین سطح، روند صعودی تدریجی آغاز شد و ضریب جینی در سال ۱۳۹۳ به ۰.۳۷۸۷۶ و در سال ۱۳۹۶ به ۰.۳۹۸۱۲ افزایش یافت. در سال ۱۳۹۷ این شاخص مجدداً از مرز ۰.۴ عبور کرده و به ۰.۴۰۹۲۷ رسید. پایگاه تحلیلی آمار با تجمیع چنین شاخص‌هایی، تغییرات بلندمدت را با دقت بررسی می‌کند.

در سال‌های اخیر، نوسانات در دامنه محدودتری دنبال شده است؛ رقم ثبت‌شده در سال ۱۳۹۹ معادل ۰.۴۰۰۶ بود که در سال ۱۴۰۰ به ۰.۳۹۳۸ و در سال ۱۴۰۱ به ۰.۳۸۷۷ تعدیل شد. هرچند در سال ۱۴۰۲ افزایش به سطح ۰.۳۹۷۹ رخ داد، اما در نهایت سال ۱۴۰۳ با رقم ۰.۳۸۷ خاتمه یافته است. داده‌های تفصیلی در درگاه آمارفکت روند کامل نوسانات سالانه را شفاف می‌سازد.

بینش آماری و جمع‌بندی تحلیل

مقایسه ارقام ابتدایی و انتهایی این زنجیره چهل‌ساله نشان می‌دهد که شاخص ضریب جینی کل کشور (دهک وزنی) از ۰.۴۲۹۱ در سال ۱۳۶۳ به ۰.۳۸۷ در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این کاهش به‌اندازه ۰.۰۴۲۱ واحد در کل دوره، تغییر دامنه نوسان این شاخص را از سطوح بالای ۰.۴۳ به کانال ۰.۳۸ تا ۰.۴۰ تثبیت کرده است.