بررسی جامع آمارهای جهانی بازیافت زباله شهری و تبدیل پسماند به انرژی در سال ۲۰۲۵.
مدیریت پسماند و بهرهگیری از فناوریهای نوین برای بازیافت و تولید انرژی از زباله، به یکی از شاخصهای اصلی توسعه پایدار در کشورهای جهان تبدیل شده است. بررسی آمارهای بینالمللی نشان میدهد که کشورهای توسعهیافته و صنعتی شرق آسیا و اروپا، گامهای بسیار بزرگی در جهت کاهش دفن زباله و استفاده بهینه از پسماندها به عنوان منبع انرژی برداشتهاند. در مقابل، بسیاری از کشورهای در حال توسعه همچنان در مراحل اولیه این مسیر قرار دارند.
پیشتازان تبدیل زباله به انرژی در جهان
بر اساس آمارهای منتشر شده برای سال ۲۰۲۵، کشورهای آسیای شرقی عملکرد خیرهکنندهای در حوزه تبدیل پسماند به انرژی (Waste-to-Energy) دارند. چین با تبدیل ۸۵٪ از زبالههای خود به انرژی در رتبه نخست جهان قرار دارد و پس از آن، ژاپن با ۷۸٪ در جایگاه دوم ایستاده است.
در قاره اروپا نیز کشورهای بریتانیا (۵۰٪)، نروژ (۴۹٪) و سوئیس (۴۸٪) با توسعه زیرساختهای پیشرفته زبالهسوزی و بازیافت حرارتی، نیمی از پسماندهای خود را به چرخه تولید انرژی وارد میکنند. این در حالی است که کشورهای بزرگی مانند ایالات متحده آمریکا تنها ۱۲٪ از زبالههای خود را به انرژی تبدیل میکنند.
وضعیت بازیافت زبالههای شهری در کشورهای مختلف
فرآیند بازیافت و بازگرداندن مواد به چرخه تولید، بخش دیگری از زنجیره مدیریت پسماند است. در این شاخص، تایوان با بازیافت ۵۴٪ از زبالههای شهری خود پیشتاز است. کشور آلمان نیز با نرخ بازیافت ۴۷٪ در ردههای بالای جدول قرار دارد که نشاندهنده سیستم تفکیک از مبدا بسیار موفق در این کشور است.
در میان کشورهای خاورمیانه، عمان با ۳۰٪ و بحرین با ۲۸٪ بازیافت زبالههای شهری، عملکرد نسبتاً مناسبی را ثبت کردهاند. در انتهای این فهرست، کشورهایی مانند قطر با ۰.۳٪ و عراق با تنها ۰.۰۶٪ کمترین میزان بازیافت زبالههای شهری را به خود اختصاص دادهاند.
جایگاه ایران در مدیریت پسماند و بازیافت
آمارهای مربوط به ایران نشان میدهد که زیرساختهای مدیریت پسماند در کشور نیاز به توسعه جدی دارند. در حوزه تبدیل زباله به انرژی، سهم ایران تنها ۵٪ است که نشاندهنده تکیه زیاد بر روشهای سنتی دفن زباله است. همچنین در بخش بازیافت زبالههای شهری و بازگشت آنها به چرخه تولید، نرخ ثبتشده برای ایران تنها ۴.۳٪ است که فاصله بسیار زیادی با استانداردهای جهانی و کشورهای پیشرو دارد.
جمعبندی
مقایسه آمارهای جهانی نشان میدهد که مدیریت پسماند فراتر از یک اقدام زیستمحیطی، یک ضرورت اقتصادی و انرژی است. کشورهای پیشرو توانستهاند زباله را از یک معضل زیستمحیطی به یک فرصت اقتصادی برای تولید برق و حرارت تبدیل کنند. ارتقای سهم ۵ درصدی ایران در تبدیل زباله به انرژی و نرخ بازیافت ۴.۳ درصدی آن، نیازمند سرمایهگذاری کلان در بخش خصوصی، آموزش عمومی برای تفکیک از مبدا و بهرهگیری از فناوریهای نوین زبالهسوزی استاندارد است.
