در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
بر اساس داده‌های رسمی منتشرشده از سوی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، بررسی وضعیت تولید آب سطحی و زیرزمینی شهری در سال 1403 نشان‌دهنده تفاوت‌های ساختاری عمیق در نحوه تأمین آب شرب شهرها در ۳۴ شرکت استانی و منطقه‌ای است. این آمار مشخص می‌کند که هر یک از حوزه‌های جغرافیایی با توجه به موقعیت اقلیمی و زیرساخت‌های مهندسی موجود، چه میزان از نیاز آب شرب شهری خود را از طریق منابع سطحی نظیر سدها و رودخانه‌ها و چه میزان را از طریق سفره‌های آب زیرزمینی نظیر چاه‌ها، قنوات و چشمه‌ها استحصال کرده‌اند.
بر اساس این آمار، شرکت آب و فاضلاب استان تهران با ثبت 680.92 میلیون مترمکعب تولید سطحی و 866.61 میلیون مترمکعب تولید زیرزمینی، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و تأمین‌کننده آب شرب شهری در کشور به شمار می‌رود که مجموع تولید آن به بیش از 1547.53 میلیون مترمکعب می‌رسد. در نقطه مقابل، برخی استان‌ها اتکای تقریباً کاملی به یکی از دو منبع دارند؛ به‌طوری‌که تولید آب سطحی در خراسان جنوبی تنها 0.95 میلیون مترمکعب و تولید آب زیرزمینی در بوشهر تنها 9.3 میلیون مترمکعب ثبت شده است.
در بخش تولید آب از منابع سطحی شهری، پس از استان تهران که با 680.92 میلیون مترمکعب در رتبه نخست قرار دارد، شرکت آب و فاضلاب خوزستان با 485 میلیون مترمکعب و اصفهان با 336.31 میلیون مترمکعب در رتبه‌های دوم و سوم جای گرفته‌اند. استان‌های آذربایجان شرقی با 154.2 میلیون مترمکعب، گیلان با 153.32 میلیون مترمکعب و آذربایجان غربی با 141 میلیون مترمکعب دیگر مناطقی هستند که حجم قابل‌توجهی از آب شرب شهری خود را از منابع سطحی تأمین می‌کنند.
در سوی دیگر جدول، کمترین میزان بهره‌برداری از آب‌های سطحی شهری مربوط به شرکت‌های خراسان جنوبی با 0.95 میلیون مترمکعب، لرستان با 4.19 میلیون مترمکعب، خراسان رضوی با 4.59 میلیون مترمکعب، کرمان با 7.14 میلیون مترمکعب، قزوین با 7.2 میلیون مترمکعب و گلستان با 7.43 میلیون مترمکعب است. دسترسی به این مجموعه آمار نشان می‌دهد استان‌های واقع در اقلیم‌های خشک و کویری به دلیل کمبود جریان‌های دائمی، امکان بهره‌گیری گسترده از آب سطحی برای مصارف شهری را ندارند.
بررسی آمارهای ثبت‌شده در پایگاه آمارفکت درباره استحصال آب زیرزمینی نشان می‌دهد که علاوه بر تهران با 866.61 میلیون مترمکعب، استان‌های خوزستان با 220 میلیون مترمکعب، مازندران با 194.8 میلیون مترمکعب و البرز با 194.47 میلیون مترمکعب بالاترین میزان برداشت از سفره‌های زیرزمینی را دارند. همچنین شرکت‌های کرمان با 191.62 میلیون مترمکعب، خراسان رضوی با 189.28 میلیون مترمکعب، مشهد با 187.36 میلیون مترمکعب و فارس با 178.14 میلیون مترمکعب وابستگی شدیدی به چاه‌ها و منابع زیرزمینی دارند.
کمترین میزان برداشت آب زیرزمینی شهری نیز در استان‌های بوشهر با 9.3 میلیون مترمکعب، اردبیل با 22.97 میلیون مترمکعب، هرمزگان با 28.24 میلیون مترمکعب، قم با 31.23 میلیون مترمکعب و ایلام با 31.45 میلیون مترمکعب مشاهده می‌شود. در مناطقی مانند بوشهر و هرمزگان، بخش عمده تأمین آب از خطوط انتقال، آب‌شیرین‌کن‌ها و منابع سطحی بالادست صورت می‌گیرد که سهم منابع زیرزمینی محلی را به حداقل رسانده است.
تحلیل داده‌های تولید آب سطحی و زیرزمینی شهری در سال 1403 بیانگر شکاف معنادار در تنوع‌بخشی به سبد تأمین آب شهرها است. استان‌هایی مانند قم با تولید سطحی 99.44 در برابر زیرزمینی 31.23 میلیون مترمکعب و هرمزگان با نسبت سطحی 102.08 به زیرزمینی 28.24 میلیون مترمکعب، ساختار تأمین مبتنی بر آب سطحی دارند. در مقابل، مناطقی نظیر کرمان با تولید زیرزمینی 191.62 در برابر سطحی 7.14 میلیون مترمکعب و لرستان با 136.48 میلیون مترمکعب زیرزمینی در برابر 4.19 میلیون مترمکعب سطحی، فشار تأمین آب شرب شهری را تقریباً به‌طور کامل بر منابع زیرزمینی تحمیل کرده‌اند.
در کلان‌شهرهایی مانند مشهد با 69.73 میلیون مترمکعب آب سطحی و 187.36 میلیون مترمکعب آب زیرزمینی یا شیراز با 80.84 میلیون مترمکعب سطحی و 109.69 میلیون مترمکعب زیرزمینی، ترکیب هر دو منبع برای پاسخگویی به تقاضای بالای جمعیت شهری به کار گرفته شده است. این توزیع آماری منعکس‌کننده واقعیت ساختار منابع آب تجدیدپذیر در پهنه‌های مختلف جغرافیایی کشور در سال 1403 است.
آمارهای مشابه در همین حوزه
