جمعیت تحت پوشش فاضلاب روستایی 1402 1403

بررسی وضعیت تأسیسات دفع بهداشتی پساب در مناطق روستایی ایران نشان‌دهنده پراکندگی بسیار نامتوازن خدمات در سطح استان‌ها است. بر اساس کارنامه‌ها و گزارش‌های رسمی منتشرشده از سوی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، شاخص جمعیت تحت پوشش فاضلاب روستایی 1402 1403 در ۳۴ شرکت آب و فاضلاب استانی و منطقه‌ای مورد سنجش قرار گرفته است تا وضعیت دسترسی ساکنان روستاها به شبکه‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب مشخص شود.

طبق این داده‌ها، استان همدان با پوشش ۱۷,۵۹۱ نفر از جمعیت روستایی، در صدر جدول خدمات‌رسانی شبکه فاضلاب روستایی قرار دارد. در نقطه مقابل، در ۱۱ شرکت آب و فاضلاب از جمله خوزستان، سیستان و بلوچستان، بوشهر، ایلام، گلستان، لرستان، سمنان، قزوین و شرکت‌های مستقل شیراز، مشهد و کاشان، جمعیت تحت پوشش شبکه جمع‌آوری فاضلاب روستایی روی عدد ۰ ثبت شده است.

پراکندگی جغرافیایی و استان‌های پیشتاز در توسعه شبکه فاضلاب روستایی

تحلیل مقادیر ثبت‌شده نشان می‌دهد تمرکز اصلی توسعه تأسیسات فاضلاب روستایی در مناطق غربی و شمال‌غربی کشور بوده است. پس از استان همدان، استان آذربایجان غربی با جمعیت تحت پوشش ۱۶,۶۴۴ نفر و استان کردستان با ۱۲,۸۱۹ نفر در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. استان آذربایجان شرقی نیز با ۱۱,۵۰۷ نفر و هرمزگان با ۱۰,۵۰۰ نفر جزو معدود مناطقی هستند که جمعیت تحت پوشش آنها از مرز ده‌هزار نفر فراتر رفته است.

در بخش دیگری از پایگاه داده آمار مشاهده می‌شود که برخی استان‌های پرجمعیت مرکزی و شمالی نیز سهم کمتری از شبکه روستایی دارند؛ برای نمونه گیلان دارای ۷,۴۰۷ نفر، اصفهان ۵,۸۵۸ نفر، خراسان شمالی ۵,۵۳۹ نفر، کرمانشاه ۵,۴۱۵ نفر و فارس ۴,۷۷۲ نفر روستایی بهره‌مند از شبکه فاضلاب هستند.

بررسی مناطق با ضریب پوشش محدود و نقاط بدون شبکه فاضلاب

در گروهی از استان‌ها، جمعیت تحت پوشش شبکه بسیار محدود و در سطح چندصد تا چند هزار نفر باقی مانده است. استان تهران با وجود زیرساخت‌های گسترده شهری، تنها ۴,۲۶۱ نفر از روستاییان تحت پوشش شبکه فاضلاب دارد. استان‌های خراسان رضوی با ۴,۰۳۰ نفر، البرز با ۳,۲۸۶ نفر، اردبیل با ۲,۶۳۹ نفر و زنجان با ۲,۵۶۸ نفر ارقام پایینی را به ثبت رسانده‌اند.

همچنین در بخش پایینی جدول، استان‌هایی نظیر کهگیلویه و بویراحمد با ۸۹۹ نفر، قم با ۱,۳۸۸ نفر، مازندران با ۱,۴۶۷ نفر و یزد با ۱,۹۴۷ نفر قرار گرفته‌اند. این تفاوت‌های آماری از نگاه پژوهشگران وب‌سایت آمارفکت گویای فاصله فاحش در برخورداری نواحی گوناگون روستایی از خطوط انتقال پساب است.

جمع‌بندی تحلیل و بینش آماری از وضعیت فاضلاب روستایی

مجموع جمعیت روستایی بهره‌مند از شبکه فاضلاب در تمام ۳۴ شرکت بررسی‌شده به رقمی نزدیک به ۱۰۷,۲۸۶ نفر می‌رسد. مقایسه این عدد با کل جمعیت روستایی کشور، حکایت از پایین بودن شدید میانگین کشوری دفع مدرن پساب در بافت‌های روستایی دارد.

پایش جامع جمعیت تحت پوشش فاضلاب روستایی 1402 1403 مشخص می‌سازد که بیش از ۵۴ درصد از کل جمعیت دارای خدمات فاضلاب روستایی در ایران، تنها در چهار استان همدان، آذربایجان غربی، کردستان و آذربایجان شرقی ساکن هستند، در حالی که در بخش عظیمی از پهنه جغرافیایی جنوب، شرق و غرب کشور این مقدار برابر با ۰ گزارش شده است.