بررسی آخرین آمار شاخص NEET (جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله خارج از چرخه تحصیل، اشتغال و آموزش مهارتی) در ایران و مقایسه آن با سایر کشورهای جهان بر اساس دادههای
شاخص NEET که مخفف عبارت «Not in Education, Employment, or Training» است، به سهمی از جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله اشاره دارد که نه در بازار کار شاغل هستند، نه در حال تحصیل در مدارس و دانشگاهها بوده و نه در دورههای آموزش مهارتی شرکت میکنند. بالا بودن این شاخص نشاندهنده هدررفت پتانسیل نیروی کار جوان و آسیبهای اجتماعی و اقتصادی ناشی از آن است.
وضعیت ایران در شاخص NEET و مقایسه جهانی
بر اساس آخرین آمارهای منتشر شده توسط سازمان بینالمللی کار (ILO STAT)، سهم جوانان خارج از چرخه کار و آموزش در ایران برابر با ۲۴.۳ درصد است. این یعنی از هر چهار جوان ایرانی، تقریباً یک نفر در گروه NEET قرار دارد. ایران در رتبه ۵۸ جهانی از این حیث قرار گرفته است.
مقایسه ایران با سایر کشورهای جهان نشان میدهد که وضعیت ایران از میانگین جهانی (حدود ۲۰ درصد) نامناسبتر است، اما در مقایسه با برخی کشورهای منطقه و جهان در جایگاه بهتری قرار دارد:
- کشورهای با بالاترین نرخ NEET: بلاروس با ۶۵.۷ درصد در رتبه اول قرار دارد. پس از آن افغانستان با ۴۳.۸ درصد، تاجیکستان با ۴۱.۳ درصد، عراق با ۳۶.۹ درصد و آفریقای جنوبی با ۳۴.۶ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند.
- کشورهای با کمترین نرخ NEET: ژاپن با ۳.۱ درصد بهترین وضعیت را در جهان دارد. کشورهای سنگاپور (۶.۵ درصد)، روسیه (۶.۷ درصد)، سوئیس (۷ درصد) و امارات (۸.۹ درصد) نیز کمترین میزان جوانان بلاتکلیف را دارند.
روند تغییرات شاخص NEET در ایران (۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴)
بررسی روند ده ساله این شاخص در ایران نشاندهنده کاهش تدریجی سهم جوانان خارج از چرخه کار و آموزش است. با این حال، شکاف جنسیتی عمیقی میان زنان و مردان در این آمار به چشم میخورد:
- کل جوانان: نرخ NEET در ایران از ۳۳.۳ درصد در سال ۲۰۱۴ به ۲۴.۳ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است.
- زنان جوان: سهم زنان NEET در سال ۲۰۱۴ برابر با ۴۸.۶ درصد بوده که با روندی نزولی به ۳۴.۱ درصد در سال ۲۰۲۴ رسیده است. با وجود این کاهش، همچنان بیش از یکسوم دختران جوان ایرانی خارج از چرخه تحصیل و اشتغال هستند.
- مردان جوان: سهم مردان NEET در سال ۲۰۱۴ برابر با ۱۸.۴ درصد بوده که در سال ۲۰۲۴ به ۱۵.۴ درصد کاهش یافته است.
جمعبندی
اگرچه روند شاخص NEET در ایران طی یک دهه گذشته نزولی بوده و از ۳۳.۳ درصد به ۲۴.۳ درصد رسیده است، اما همچنان نرخ ۲۴.۳ درصدی نشاندهنده چالش بزرگی در جذب جوانان به بازار کار یا سیستم آموزشی است. شکاف جنسیتی بالا (۳۴.۱ درصد برای زنان در مقابل ۱۵.۴ درصد برای مردان) نشان میدهد که سیاستگذاریها باید تمرکز ویژهای بر تسهیل ورود زنان جوان به بازار کار و آموزشهای مهارتی داشته باشند.
