بررسی روند تغییرات شاخص NEET (جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله خارج از چرخه کار، تحصیل و آموزش) در ایران به تفکیک جنسیت از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ بر اساس آمارهای رسمی ILO
شاخص NEET یکی از معیارهای کلیدی توسعه و اشتغال در سراسر جهان است که سهم جوانان ۱۵ تا ۲۴ سالهای را نشان میدهد که نه شاغل هستند، نه در حال تحصیلاند و نه در دورههای آموزشی یا مهارتآموزی شرکت میکنند. بالا بودن این شاخص نشاندهنده هدررفت پتانسیل نیروی کار جوان و چالشهای جدی در ساختار آموزشی و بازار کار کشور است.
روند کلی شاخص NEET در ایران
بر اساس آمارهای منتشر شده توسط سازمان بینالمللی کار (ILO STAT)، سهم کل جوانان ایرانی خارج از چرخه کار و آموزش از ۳۳.۳ درصد در سال ۲۰۱۴ به ۲۴.۳ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. این روند نزولی نشاندهنده بهبود نسبی در جذب جوانان به بازار کار یا سیستمهای آموزشی طی یک دهه گذشته است.
شکاف جنسیتی در شاخص جوانان خارج از چرخه کار و آموزش
بررسی آمارها به تفکیک جنسیت نشاندهنده یک شکاف عمیق میان زنان و مردان جوان در ایران است:
- زنان جوان: در سال ۲۰۱۴، نزدیک به نیمی از زنان جوان ایرانی (۴۸.۶ درصد) در دسته NEET قرار داشتند. هرچند این رقم با روندی کاهشی در سال ۲۰۲۴ به ۳۴.۱ درصد رسیده است، اما همچنان سهم بسیار بالایی را نشان میدهد.
- مردان جوان: سهم مردان جوان خارج از چرخه کار و آموزش در سال ۲۰۱۴ معادل ۱۸.۴ درصد بوده که با نوساناتی اندک، در سال ۲۰۲۴ به ۱۵.۴ درصد کاهش یافته است.
جمعبندی و تحلیل وضعیت
اگرچه روند کلی شاخص NEET در ایران طی ده سال گذشته نزولی بوده و از حدود یکسوم به نزدیک یکچهارم کل جوانان رسیده است، اما نرخ ۳۴.۱ درصدی برای زنان جوان نشان میدهد که بخش بزرگی از پتانسیل اقتصادی و علمی زنان در سنین کلیدی رشد، بدون استفاده باقی مانده است. سیاستگذاریهای هدفمند برای تسهیل ورود زنان به بازار کار و دورههای مهارتی میتواند این شکاف را بیش از پیش کاهش دهد.
