متوسط‌ هزينه‌هاي خوراكي و دخاني ناخالص سالانه‌ يك‌ خانوار شهري در

بررسی ساختار مصرفی جامعه شهری در ایران طی سال ۱۳۹۵ نشان‌دهنده الگوی توزیع مصارف اساسی در میان سطوح گوناگون هزینه‌ای است. ارزیابی شاخص متوسط‌ هزينه‌هاي خوراكي و دخاني ناخالص سالانه‌ يك‌ خانوار شهري در مناطق شهری کشور امکان تحلیل دقیق رفتار مصرفی خانوارها در سطوح مختلف برخورداری را فراهم می‌سازد.

بر پایه این آمارها، کمترین میزان ثبت‌شده برای این شاخص به رده هزینه‌ای ۷۵۰۰۰ هزار ریال و کمتر اختصاص دارد که رقمی معادل ۲۱۶۸۴ هزار ریال را به ثبت رسانده است. در نقطه مقابل، خانوارهایی که در طبقه ۶۰۰۰۰۰ هزار ریال و بیشتر قرار دارند، سالانه به طور متوسط ۲۰۵۷۲۴ هزار ریال صرف اقلام خوراکی و دخانی کرده‌اند که تفاوتی نزدیک به ۹.۵ برابر را میان بالاترین و پایین‌ترین دهک‌ها آشکار می‌کند.

تغییرات تدریجی سبد خوراکی در طبقات میانی درآمدی

در طبقات میانی، مقدار متوسط‌ هزينه‌هاي خوراكي و دخاني ناخالص سالانه‌ يك‌ خانوار شهري در رده ۷۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ هزار ریال برابر با ۳۷۷۴۴ هزار ریال است. این مقدار در رده هزینه‌ای ۱۰۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰۰ هزار ریال با رشدی محدود به ۳۹۰۸۴ هزار ریال می‌رسد که نشان‌دهنده ثبات نسبی سطح خوراک در این دو گروه متوالی است.

با ورود به بازه‌های هزینه‌ای بالاتر، شتاب رشد این شاخص افزایش می‌یابد. به عنوان نمونه، در طبقه ۱۲۰۰۰۰ تا ۱۶۵۰۰۰ هزار ریال، میانگین هزینه خوراکی و دخانی خانوار به ۵۳۰۷۳ هزار ریال و در طبقه ۱۶۵۰۰۰ تا ۱۹۵۰۰۰ هزار ریال به ۶۱۸۱۰ هزار ریال صعود می‌کند. مقایسه این متغیرها در پایگاه تخصصی آمار نمایانگر تغییر سهم مخارج ضروری بر حسب توان مالی خانوارهاست.

رفتار مصرفی در رده‌های بالاتر از متوسط شهری

خانوارهایی که کل هزینه سالانه آن‌ها در محدوده ۱۹۵۰۰۰ تا ۲۷۰۰۰۰ هزار ریال قرار دارد، به طور میانگین ۷۷۶۳۱ هزار ریال به اقلام خوراکی و دخانی اختصاص داده‌اند. در گروه بعدی، یعنی ۲۷۰۰۰۰ تا ۳۶۰۰۰۰ هزار ریال، این رقم با عبور از مرز ۸۰ میلیون ریال به ۸۶۵۹۸ هزار ریال رسیده است.

بر اساس بررسی‌های تفصیلی در سامانه آمارفکت، ارقام مربوط به خانوارهای پردرآمدتر شیب تندتری به خود می‌گیرند. در گروه هزینه‌ای ۳۶۰۰۰۰ تا ۴۸۰۰۰۰ هزار ریال، متوسط مصرف خوراکی و دخانی به ۱۰۰۱۸۰ هزار ریال افزایش می‌یابد و برای گروه ۴۸۰۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰۰ هزار ریال به سطح ۱۱۹۹۴۹ هزار ریال می‌رسد.

بینش آماری و جمع‌بندی تحلیل

تحلیل مقایسه‌ای متوسط‌ هزينه‌هاي خوراكي و دخاني ناخالص سالانه‌ يك‌ خانوار شهري در سال ۱۳۹۵ نشان می‌دهد که اگرچه تقاضا برای محصولات خوراکی همواره با بالا رفتن مجموع مخارج سالانه صعودی است، اما جهش اصلی در گروه بالاترین هزینه ثبت شده است. هزینه ۲۰۵۷۲۴ هزار ریال در طبقه بیش از ۶۰۰۰۰۰ هزار ریال نسبت به گروه ماقبل خود یعنی ۱۱۹۹۴۹ هزار ریال، جهشی معادل ۸۵۷۷۵ هزار ریال را تنها در یک پله هزینه‌ای به تصویر می‌کشد.