در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
بررسی تغییرات سطح مخارج خانوارها یکی از اساسی‌ترین ابزارها برای ارزیابی رفاه، توزیع درآمد و قدرت خرید اقشار مختلف جامعه محسوب می‌شود. جدول آماری حاضر، روند تغییرات متوسط هزینه سالانه خانوار را در سطح کشور و به تفکیک دهک‌های اول تا دهم در بازه زمانی سال ۱۳۷۴ تا ۱۴۰۱ نشان می‌دهد. این دوره ۲۸ ساله به خوبی بازتاب‌دهنده دگرگونی‌های ساختاری در سطح مخارج اسمی و نحوه توزیع هزینه‌ها میان طبقات گوناگون جامعه است.
بر اساس این داده‌ها، در سال ۱۳۷۴ میانگین هزینه سالانه برای دهک اول معادل ۷۲۳.۵ هزار ریال و برای دهک دهم برابر با ۶۶۶۴.۶ هزار ریال بوده است. این ارقام تا سال ۱۴۰۱ روندی افزایشی را پشت سر گذاشته و هزینه سالانه خانوار در دهک اول به ۱۵۰۱۰۲ هزار ریال و در دهک دهم به ۷۱۷۳۷۰ هزار ریال بالغ شده است که گویای رشد اسمی بسیار چشمگیر هزینه‌ها در سراسر دهک‌ها است.
بررسی عملکرد دهک اول تا سوم نشان‌دهنده شیب مداوم صعودی هزینه‌های زندگی است. در دهک اول، مخارج سالانه از ۷۲۳.۵ هزار ریال در سال ۱۳۷۴ به ۲۴۸۵.۲ هزار ریال در سال ۱۳۸۰ رسید و تا سال ۱۳۹۰ به رقم ۱۲۲۷۵.۰ هزار ریال افزایش یافت. در ادامه این مسیر، رقم ثبت‌شده برای دهک اول در سال ۱۳۹۵ برابر با ۲۶۶۲۸ هزار ریال و در سال ۱۴۰۰ برابر با ۹۴۲۶۲ هزار ریال بوده است.
در دهک‌های دوم و سوم نیز تغییرات مشابهی به ثبت رسیده است؛ به طوری که هزینه دهک دوم از ۱۳۷۳.۲ هزار ریال در سال ۱۳۷۴ به ۲۱۷۸۵۴ هزار ریال در سال ۱۴۰۱ افزایش یافته و دهک سوم نیز از ۱۷۵۹.۷ هزار ریال به ۲۶۹۸۱۱ هزار ریال در پایان دوره رسیده است. این ارقام به روشنی نشان می‌دهند که چگونه تأمین حداقل‌های معیشتی طی سه دهه با جهش‌های پی‌درپی اسمی همراه بوده است.
دهک‌های چهارم تا هفتم که نماینده بخش اصلی طبقه متوسط به شمار می‌روند، رشد قابل توجهی را در ارقام هزینه‌ای تجربه کرده‌اند. برای نمونه، هزینه سالانه دهک پنجم در سال ۱۳۷۴ معادل ۲۴۹۱.۴ هزار ریال ثبت شده بود، رقمی که در سال ۱۳۸۵ به ۱۲۳۰۱.۱ هزار ریال و در سال ۱۳۹۴ به ۵۶۱۸۱ هزار ریال رسید. برای دسترسی به سایر شاخص‌ها می‌توانید به صفحه آمارفکت مراجعه نمایید.
تا سال ۱۴۰۱، هزینه سالانه دهک پنجم به ۳۳۴۹۱۰ هزار ریال و دهک ششم به ۳۶۶۱۴۴ هزار ریال بالغ شد. همچنین دهک‌های هفتم و هشتم در سال ۱۴۰۱ به ترتیب به سطوح ۴۱۹۷۲۸ و ۴۴۵۵۳۵ هزار ریال دست یافتند. شتاب رشد در این گروه‌ها به ویژه در سال‌های پس از ۱۳۹۷ محسوس‌تر شده است.
در سوی دیگر طیف هزینه‌ای، دهک‌های نهم و دهم قرار دارند که همواره بیشترین سهم از ارزش ریالی مخارج را به خود اختصاص داده‌اند. دهک نهم از ۴۷۱۱.۸ هزار ریال در سال ۱۳۷۴ به ۵۳۹۸۲۶ هزار ریال در سال ۱۴۰۱ رسیده است. این اطلاعات بخشی از پایگاه جامع آمار کشور است که وضعیت معیشت خانوارها را پایش می‌کند.
در دهک دهم، هزینه سالانه از ۶۶۶۴.۶ هزار ریال در سال ۱۳۷۴ به ۲۴۶۳۲.۷ هزار ریال در سال ۱۳۸۳ و سپس ۵۹۴۶۶.۵ هزار ریال در سال ۱۳۹۰ افزایش یافت. در دهه بعد، این رقم با عبور از مرز ۱۳۲۰۶۴ هزار ریال در سال ۱۳۹۵، به ۴۹۸۵۶۵ هزار ریال در سال ۱۴۰۰ و سرانجام به ۷۱۷۳۷۰ هزار ریال در سال ۱۴۰۱ رسید که بالاترین سطح هزینه ثبت‌شده در میان تمامی گروه‌ها است.
مقایسه نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول به عنوان یکی از شاخص‌های نابرابری، نکات تحلیلی مهمی ارائه می‌دهد. در سال ۱۳۷۴ نسبت مخارج بالاترین دهک به پایین‌ترین دهک برابر با ۹.۲۱ برابر بود. این شاخص در سال ۱۳۸۵ به ۵.۴۹ برابر کاهش یافت و در سال ۱۳۹۰ به سطح ۴.۸۴ برابر تقلیل پیدا کرد که بیانگر فشرده‌تر شدن موقت فواصل هزینه‌ای در آن مقطع بوده است.
با این حال، در سال‌های پایانی دوره آماری، شکاف مطلق هزینه‌ای میان دهک‌ها مجدداً گسترش یافت؛ به طوری که فاصله هزینه میان دهک دهم و اول از ۵۹۴۱.۱ هزار ریال در سال ۱۳۷۴ به ۵۶۷۲۶۸ هزار ریال در سال ۱۴۰۱ افزایش یافته است. بررسی کامل این زنجیره زمانی، پویایی توزیع درآمد و الگوهای رفتاری مصرف در خانوارها را در طول سه دهه منعکس می‌سازد.
آمارهای مشابه در همین حوزه
