در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
بازه آماری
1403
منبع رسمی
مرکز آمار ایران
بررسی سری زمانی شاخص‌های توزیع درآمد در ایران نشان می‌دهد که وضعیت نابرابری اقتصادی طی دو دهه اخیر دستخوش نوسانات متعددی شده است. داده‌های رسمی مربوط به ضریب جینی کل کشور از سال 1384 تا 1403 نمایانگر تغییرات مداوم فاصله هزینه‌ای و درآمدی خانوارها در پهنه جغرافیایی ایران است. ضریب جینی معیاری عددی بین صفر و یک است که مقادیر نزدیک‌تر به صفر بیانگر توزیع برابرتر و ارقام نزدیک‌تر به یک نشان‌دهنده شکاف عمیق‌تر در توزیع درآمد به شمار می‌روند.
بر پایه آخرین ارقام ثبت‌شده، مقدار ضریب جینی کل کشور در سال 1403 برابر با 0.3689 برآورد شده که در مقایسه با رقم 0.382 در سال 1402 کاهش یافته است. در طول دوره 20 ساله مورد بررسی، بالاترین میزان نابرابری در سال 1385 با رقم 0.41767 و کمترین مقدار نابرابری در سال 1392 با شاخص 0.35119 به ثبت رسیده است.
در ابتدای این دوره آماری، یعنی سال 1384، ضریب جینی کل کشور در سطح 0.4058 قرار داشت. این رقم در سال 1385 با افزایشی محسوس به پیک تاریخی این بازه یعنی 0.41767 رسید. پس از آن در سال 1386 عدد 0.41357 ثبت شد و سپس شیب نزولی آغاز گردید. در سال‌های 1387، 1388 و 1389 این مقدار به ترتیب روی اعداد 0.3867، 0.3893 و 0.3841 تثبیت شد که نشان‌دهنده خروج تدریجی شاخص از کانال بالای 0.4 بود.
طبق پایگاه‌های تخصصی تحلیل آمار، تغییر سطوح هزینه‌ای خانوارها در پایان دهه هشتاد با ورود به کانال‌های پایین‌تر شاخص نابرابری همراه شد. به‌گونه‌ای که در سال 1390 ضریب جینی به رقم 0.35678 تنزل پیدا کرد که کاهشی چشمگیر نسبت به میانگین نیمه اول دهه هشتاد به شمار می‌رفت.
دهه نود با کمترین مقادیر ثبت‌شده برای ضریب جینی در دو دهه اخیر آغاز شد. در سال 1391 این عدد به 0.3542 و در سال 1392 به کمترین مقدار کل دوره یعنی 0.35119 رسید. با این وجود، از سال 1393 بار دیگر مسیر صعودی شاخص آغاز شد؛ به‌طوری‌که رقم این شاخص در سال 1393 معادل 0.36088 و در سال 1394 برابر با 0.36805 محاسبه شد.
این روند افزایشی در نیمه دوم دهه نود نیز تداوم یافت و ارقام ضریب جینی برای سال‌های 1395، 1396 و 1397 به ترتیب برابر با 0.37301، 0.37928 و 0.394 ثبت گردید. عدد 0.394 بالاترین سطح ثبت‌شده در کل دهه نود محسوب می‌شود. در سال‌های پایانی این دهه یعنی سال 1398 رقم 0.3828 و در سال 1399 رقم 0.38353 به عنوان شاخص نابرابری کل کشور به ثبت رسید.
با ورود به قرن جدید، در سال 1400 ضریب جینی با اندکی کاهش به 0.37571 رسید و در سال 1401 نیز این سیر کاهشی ادامه یافت و سطح 0.36957 را تجربه کرد. بررسی داده‌های گردآوری‌شده در سامانه آمارفکت نشان می‌دهد که در سال 1402 نابرابری مجدداً رشد کرد و شاخص به 0.382 افزایش یافت. در نهایت، در سال 1403 مقدار این متغیر اقتصادی روی عدد 0.3689 ایستاد.
تحلیل سری زمانی 20 ساله ضریب جینی کل کشور نشان می‌دهد که میانگین این شاخص در بازه زمانی مورد مطالعه در حدود 0.379 بوده است. دامنه نوسان این متغیر به میزان 0.06648 واحد میان کمترین مقدار (0.35119 در سال 1392) و بیشترین مقدار (0.41767 در سال 1385) قرار دارد. داده‌ها گویای آن هستند که شاخص نابرابری در ایران طی دو دهه اخیر رفتاری سینوسی داشته و پس از هر دوره کاهش به کف 0.35، بار دیگر تمایل به بازگشت به محدوده 0.38 تا 0.39 از خود نشان داده است.
آمارهای مشابه در همین حوزه
