در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
بررسی وضعیت اقتصادی و الگوی مصرفی جامعه نیازمند سنجش میزان مخارج گروه‌های مختلف جمعیتی است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، وضعیت متوسط هزینه سالانه خانوار کشور به تفکیک دهک ها در بازه زمانی سال 1372 تا 1398، نمایانگر تغییرات مداوم در سطح اسمی مخارج خانوارها در تمامی دهک‌های درآمدی و مصرفی جامعه است.
بر اساس جدول آماری، در سال 1372 متوسط هزینه سالانه دهک اول برابر با 581.615 هزار ریال و متوسط هزینه دهک دهم 11628.453 هزار ریال بوده است. این ارقام پس از گذشت بیش از دو دهه و نیم، در سال 1398 برای دهک اول به 83340 هزار ریال و برای دهک دهم به رقم 1144706 هزار ریال رسید که رشد چشمگیر مقدار عددی هزینه‌ها را نشان می‌دهد.
در طول سال‌های دهه 1370، متوسط هزینه سالانه خانوار در تمامی گروه‌ها روندی فزاینده را سپری کرد. به عنوان نمونه، هزینه ثبت‌شده برای دهک پنجم به عنوان نماینده طبقه متوسط در سال 1372 معادل 2214.361 هزار ریال بود که تا سال 1379 به 11107.738 هزار ریال افزایش یافت. در همین مدت، مخارج دهک دوم نیز از 1066.642 هزار ریال به 5615.256 هزار ریال رسید.
با ورود به دهه 1380 شتاب تغییرات عددی هزینه‌ها تداوم یافت. متوسط هزینه دهک اول از 3658.258 هزار ریال در سال 1380 به 16445.965 هزار ریال در سال 1388 و سپس 18142.204 هزار ریال در سال 1389 رسید. در دهک‌های میانی نظیر دهک ششم، میانگین هزینه سالانه از 16098.015 هزار ریال در ابتدای دهه به 73720.94 هزار ریال در پایان سال 1389 ارتقا پیدا کرد.
مجموعه داده‌های گردآوری‌شده در پایگاه آمار نشان می‌دهد که دهه 1390 با افزایش بسیار سریع‌تر ارقام اسمی در تمامی ردیف‌ها همراه بوده است. در سال 1390 متوسط هزینه سالانه خانوار دهک اول معادل 22891.253 هزار ریال و دهک دهم برابر با 295262.202 هزار ریال ثبت شد. تا سال 1394 این مقادیر برای دهک اول به 47209 هزار ریال و برای دهک دهم به 616155 هزار ریال بالغ گردید.
بررسی تفصیلی ارقام در سامانه آماری آمارفکت نشان می‌دهد که در سال 1397 متوسط هزینه دهک اول به 67864 هزار ریال، دهک پنجم به 203101 هزار ریال، دهک هشتم به 373636 هزار ریال و دهک دهم به 977239 هزار ریال رسید. در نهایت در سال 1398، آخرین سال مورد بررسی، این اعداد به ترتیب به 83340، 248311، 445132 و 1144706 هزار ریال افزایش یافتند.
محاسبه نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول به عنوان یکی از سنجه‌های توزیع هزینه، در سال 1372 حدود 19.99 برابر بود. این نسبت در سال 1380 به 20.81 برابر رسید و در سال 1388 تا 14.68 برابر تعدیل شد. در سال 1390 نسبت مخارج بالاترین دهک به پایین‌ترین دهک به 12.90 برابر کاهش یافت، اما در ادامه دهه 1390 این شکاف مجدداً افزایش یافته و در سال 1398 به 13.73 برابر ثبت شد.
بررسی توزیع ارقام در طول دوره بیست و هفت ساله نشان می‌دهد که سرعت افزایش متوسط هزینه سالانه خانوار به تفکیک دهک ها در مقاطع مختلف یکنواخت نبوده است. مقایسه تغییرات حاکی از آن است که در طول سال‌های 1372 تا 1398، میانگین هزینه دهک اول حدود 143.3 برابر و میانگین هزینه دهک دهم حدود 98.4 برابر شده است که نشان‌دهنده تغییرات ساختاری در ترکیب ریالی سبد هزینه‌ای خانوارها در سطوح درآمدی مختلف است.
آمارهای مشابه در همین حوزه
