در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
بررسی وضعیت معیشتی و الگوی مصرف جامعه مستلزم ارزیابی ارقام مربوط به متوسط هزینه سالانه خانوار در سطوح مختلف درآمدی است. داده‌های رسمی مرکز آمار ایران وضعیت مخارج خانوارها را در سطح کل کشور و در بازه زمانی ۳۰ ساله از سال 1374 تا 1403 به تفکیک دهک‌های اول تا دهم ثبت کرده و تصویری کمی از تغییرات ریالی هزینه‌های زندگی در طول سه دهه اخیر ارائه می‌دهد.
بر پایه این جدول، رقم متوسط هزینه سالانه برای دهک اول در سال 1374 برابر با 723.543 هزار ریال و برای دهک دهم برابر با 6664.647 هزار ریال بوده است. با گذشت سه دهه، این ارقام در سال 1403 برای دهک اول به 257796 هزار ریال و برای دهک دهم به 1180515 هزار ریال رسیده است که بیانگر رشد اسمی گسترده در تمام طبقات جمعیتی است.
در دهک اول که پایین‌ترین سطح هزینه‌ای جامعه را شامل می‌شود، متوسط هزینه سالانه از 723.543 هزار ریال در سال 1374 به 2485.16 هزار ریال در سال 1380 رسید. این مقدار در سال 1390 به 12275.041 هزار ریال و در سال 1400 به 94262 هزار ریال افزایش یافت. دهک دوم نیز روندی همسو را تجربه کرد و از 1373.246 هزار ریال در ابتدای دوره به 373334 هزار ریال در سال 1403 رسید.
دهک‌های پنجم و ششم که نمایانگر طبقه متوسط جمعیتی هستند، به ترتیب در سال 1374 مخارجی معادل 2491.413 و 2875.332 هزار ریال ثبت کردند. این مبالغ در سال 1385 به 12301.099 و 14620.424 هزار ریال رسید و تا سال 1395 به 58260 و 63845 هزار ریال افزایش یافت. در نهایت، تا پایان سال 1403، هزینه دهک پنجم به 566873 هزار ریال و دهک ششم به 631444 هزار ریال بالغ شد.
بررسی ارقام ثبت‌شده برای دهک‌های هشتم، نهم و دهم نشان می‌دهد که هزینه دهک نهم در سال 1374 برابر با 4711.812 هزار ریال بود که در سال 1388 به 32990.047 هزار ریال، در سال 1398 به 164978 هزار ریال و در سال 1403 به 880504 هزار ریال رسید. دسترسی به این پایگاه‌های آماری از طریق بخش‌های تخصصی درگاه آمارفکت امکان بررسی روند سری زمانی را فراهم می‌سازد.
دهک دهم به عنوان بالاترین دهک هزینه‌ای، بیشترین مقادیر عددی را در کل بازه به خود اختصاص داده است. مخارج این دهک از 6664.647 هزار ریال در سال 1374 به 13756.861 هزار ریال در سال 1380، 59466.482 هزار ریال در سال 1390 و 498565 هزار ریال در سال 1400 رسید. این رقم در سال 1403 از مرز 1180515 هزار ریال عبور کرد.
تحلیل نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول به عنوان یکی از معیارهای سنجش شکاف طبقاتی حاکی از نوسان این شاخص در طول سه دهه است. در سال 1374 نسبت هزینه پردرآمدترین دهک به کم‌درآمدترین دهک حدود 9.21 برابر بود. این نسبت در سال 1380 به 5.54 برابر کاهش یافت، در سال 1390 رقم 4.84 برابر را ثبت کرد و در سال 1403 به 4.58 برابر رسید.
روند رشد سالانه ارقام نشان می‌دهد که شتاب افزایش مخارج در تمامی دهکها پس از سال 1397 به‌طور محسوسی تقویت شده است؛ به‌طوری‌که متوسط هزینه سالانه خانوار در کل دهکها از سال 1397 تا 1403 بیش از 6 برابر شده است. مشاهده چنین روندهایی در مجموعه داده‌های آمار به تحلیلگران کمک می‌کند ساختار هزینه‌ای جامعه را با دقت بیشتری رصد کنند.
آمارهای مشابه در همین حوزه
