بررسی سهم کشاورزی از کل برداشت آب شیرین در کشورهای مختلف جهان از جمله ایران، افغانستان، پاکستان و مقایسه آن با کشورهای پیشرو مانند هلند بر اساس آمارهای
بخش کشاورزی همواره یکی از بزرگترین مصرفکنندگان منابع آب شیرین در سراسر جهان بوده است. میزان تخصیص آب شیرین به این بخش در کشورهای مختلف بسته به اقلیم، میزان بارندگی، زیرساختها و میزان مدرن بودن سیستمهای آبیاری تفاوتهای چشمگیری دارد. بررسی آمارهای جهانی نشان میدهد که کشورهای در حال توسعه و خشک، بیشترین سهم از منابع آب شیرین خود را به کشاورزی اختصاص دادهاند.
وضعیت مصرف آب شیرین در بخش کشاورزی ایران و کشورهای همسایه
بر اساس آمارهای منتشر شده، کشورهای افغانستان و پاکستان با اختصاص به ترتیب ۹۸ درصد و ۹۴ درصد از کل برداشت آب شیرین خود به بخش کشاورزی، در صدر جدول مصرف قرار دارند. ایران نیز با اختصاص ۹۲ درصد از منابع آب شیرین خود به کشاورزی، در میان کشورهای با بیشترین میزان مصرف آب در این بخش جای گرفته است. این رقم نشاندهنده فشار بسیار زیاد بر منابع آب زیرزمینی و سطحی کشور برای تامین نیازهای کشاورزی سنتی است.
در رتبههای بعدی، کشورهای هند با ۹۰ درصد، مصر با ۸۵ درصد، چین با ۸۰ درصد و ترکیه با ۷۹ درصد قرار دارند که همگی سهم بالایی از آب شیرین خود را صرف تولیدات کشاورزی میکنند.
مقایسه سهم کشاورزی در کشورهای توسعهیافته
در طرف دیگر این آمار، کشورهای توسعهیافته با بهرهگیری از فناوریهای نوین و مدیریت بهینه منابع آب توانستهاند این سهم را به شدت کاهش دهند. برای مثال، سهم بخش کشاورزی از کل برداشت آب شیرین در اسپانیا ۶۷ درصد، در استرالیا ۶۱ درصد و در ایالات متحده آمریکا ۴۰ درصد است.
شاخصترین نمونه در این زمینه کشور هلند است. هلند توانسته است با تکیه بر بارندگی مناسب، بهرهگیری از کشاورزی مدرن گلخانهای و استفاده از سامانههای پیشرفته بازچرخانی آب، سهم کشاورزی از برداشت آب شیرین را به تنها ۵ درصد برساند که الگو و استانداردی جهانی در مدیریت منابع آب به شمار میرود.
جمعبندی
آمارهای موجود نشان میدهند که ایران در زمره پرمصرفترین کشورهای جهان در زمینه استفاده از آب شیرین برای بخش کشاورزی قرار دارد. فاصله زیاد میان سهم ۹۲ درصدی ایران و سهم ۵ درصدی هلند، ضرورت بازنگری اساسی در ساختار آبیاری، توسعه کشاورزی مدرن و استفاده از سیستمهای بازچرخانی آب در کشور را بیش از پیش آشکار میسازد.
