بررسی آمار شکاف جنسیتی امید به زندگی در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که در ایران زنان ۳.۸ سال بیشتر از مردان عمر میکنند، در حالی که این رقم در روسیه به بیش از ۱۰
شکاف جنسیتی امید به زندگی یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی سلامت، بهداشت و کیفیت زندگی در جوامع مختلف است. این شاخص تفاوت بین امید به زندگی زنان و مردان در بدو تولد را اندازهگیری میکند. بر اساس آخرین دادههای منتشر شده در سال ۲۰۲۳، در اکثر نقاط جهان زنان طول عمر بیشتری نسبت به مردان دارند که این موضوع با مقادیر مثبت در نقشه جهانی مشخص شده است.
تعریف و مفهوم شکاف جنسیتی امید به زندگی
شکاف جنسیتی امید به زندگی به تفاوت طول عمر زنان نسبت به مردان گفته میشود. در هر کشوری که این عدد مثبت باشد، نشاندهنده آن است که زنان به طور متوسط بیشتر از مردان عمر میکنند. این تفاوت تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله ژنتیک، سبک زندگی، شرایط کاری، حوادث و دسترسی به خدمات درمانی قرار دارد.
بررسی وضعیت ایران و جهان در سال ۲۰۲۳
بر اساس آمارهای پایگاه داده مرگومیر انسانی (Human Mortality Database) در سال ۲۰۲۳، وضعیت شکاف جنسیتی در مناطق مختلف جهان تفاوتهای چشمگیری دارد:
- ایران: در ایران، شکاف جنسیتی امید به زندگی ۳٫۸ سال به نفع زنان است؛ به این معنی که زنان ایرانی به طور متوسط ۳٫۸ سال بیشتر از مردان عمر میکنند.
- اروپای شرقی و روسیه: بیشترین میزان شکاف در کشورهای اروپای شرقی نظیر روسیه مشاهده میشود که این عدد به بیش از ۱۰ سال میرسد. دلایل اصلی این اختلاف فاحش، سبک زندگی خاص و نرخ بالای حوادث در میان مردان این مناطق است.
- آفریقا و جنوب آسیا: کمترین میزان شکاف جنسیتی (زیر ۲ سال) در برخی کشورهای آفریقایی و جنوب آسیا دیده میشود. این موضوع عمدتاً ناشی از چالشهای جدی در حوزه سلامت زنان و نرخ بالای مرگومیر مادران در این مناطق است.
عوامل موثر بر کاهش یا افزایش شکاف جنسیتی طول عمر
تفاوت در سبک زندگی، رفتارهای پرخطر، نرخ ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی و همچنین میزان مواجهه با حوادث شغلی و ترافیکی از جمله دلایلی هستند که موجب کاهش امید به زندگی در مردان میشوند. در مقابل، در کشورهای در حال توسعه، عدم دسترسی کافی به مراقبتهای بهداشتی دوران بارداری و زایمان میتواند امید به زندگی زنان را کاهش داده و شکاف جنسیتی را به حداقل برساند.
جمعبندی
تحلیل شکاف جنسیتی امید به زندگی نشان میدهد که بهبود شاخصهای بهداشتی و اصلاح سبک زندگی میتواند تاثیر مستقیمی بر افزایش طول عمر افراد جامعه داشته باشد. کاهش مرگومیر مادران در کشورهای کمبرخوردار و کاهش رفتارهای پرخطر و حوادث در کشورهای توسعهیافته، از کلیدهای اصلی متعادلسازی این شاخص به شمار میروند.
